Pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie ma jeszcze 18 lat. Można ją zatrudnić tylko w dwóch celach: do przygotowania zawodowego albo do wykonywania prac lekkich, pod warunkiem że praca nie szkodzi zdrowiu, rozwojowi i nauce. Młodociany musi mieć ukończoną szkołę podstawową oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy.
Kim jest pracownik młodociany?
Pracownik młodociany to osoba między 15. a 18. rokiem życia. Nie jest to zwykły pracownik „na niepełny etat”, tylko osoba objęta szczególną ochroną. Pracodawca musi pilnować nie tylko umowy i wynagrodzenia, ale też czasu pracy, rodzaju zadań, nauki, badań lekarskich i zakazu prac niebezpiecznych.
Kiedy można zatrudnić pracownika młodocianego?
Zatrudnienie młodocianego jest dopuszczalne, gdy spełnione są podstawowe warunki: osoba ma co najmniej 15 lat, ukończyła szkołę podstawową i posiada zaświadczenie lekarskie. Zatrudnienie osoby poniżej 15 lat jest co do zasady zakazane, poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Najczęściej młodociany pracuje w celu nauki zawodu. Druga możliwość to praca lekka, czyli taka, która nie zagraża zdrowiu, bezpieczeństwu ani obowiązkowi szkolnemu.
Jakie są formy zatrudnienia młodocianych?
Młodocianego można zatrudnić:
- w celu przygotowania zawodowego, czyli nauki zawodu albo przyuczenia do wykonywania określonej pracy,
- przy pracach lekkich, jeżeli praca nie koliduje z nauką i nie jest szkodliwa.
Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna zasadniczo określać między innymi rodzaj przygotowania, czas trwania nauki, miejsce odbywania praktyki i wynagrodzenie. Co do zasady zawiera się ją na czas nieokreślony, choć w określonych sytuacjach możliwa jest umowa terminowa.
Ile może pracować pracownik młodociany?
Młodociany do 16. roku życia może pracować maksymalnie 6 godzin na dobę, a młodociany powyżej 16 lat maksymalnie 8 godzin na dobę. Do czasu pracy wlicza się czas nauki wynikający z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, nawet jeśli lekcje odbywają się poza godzinami pracy.
Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. To jedna z najważniejszych zasad, ponieważ ochrona odpoczynku ma tu pierwszeństwo przed potrzebami firmy.
Jakich prac nie może wykonywać młodociany?
Młodociany nie może wykonywać prac wzbronionych, czyli takich, które są zbyt ciężkie, niebezpieczne, szkodliwe dla zdrowia albo niedostosowane do wieku. Przy pracach lekkich zadania muszą być bezpieczne, proste i możliwe do pogodzenia z nauką.
W praktyce oznacza to, że samo „chcę zatrudnić ucznia” nie wystarczy. Pracodawca musi sprawdzić, czy konkretne obowiązki są dozwolone dla osoby niepełnoletniej.
Ile wynosi wynagrodzenie młodocianego?
Od 1 marca do 31 maja 2026 r. minimalne wynagrodzenie młodocianego przy nauce zawodu wynosi: 735,82 zł brutto w pierwszym roku nauki, 827,80 zł brutto w drugim roku i 919,78 zł brutto w trzecim roku. Przy przyuczeniu do wykonywania określonej pracy minimalna kwota wynosi 643,85 zł brutto. Podstawą obliczeń jest przeciętne wynagrodzenie w IV kwartale 2025 r., czyli 9 197,79 zł.
Stawki są procentowe: 8%, 9% i 10% przeciętnego wynagrodzenia, zależnie od roku nauki. Dlatego kwoty zmieniają się wraz z kolejnymi okresami rozliczeniowymi.
Jaki urlop przysługuje młodocianemu?
Po 6 miesiącach od rozpoczęcia pierwszej pracy młodociany nabywa prawo do 12 dni roboczych urlopu. Po roku pracy przysługuje mu 26 dni roboczych urlopu. W roku kalendarzowym, w którym kończy 18 lat, ma prawo do 20 dni urlopu, jeżeli nabył to prawo przed osiemnastymi urodzinami.
Jeżeli młodociany chodzi do szkoły, urlopu należy udzielać przede wszystkim w czasie ferii szkolnych. To ważne, bo odpoczynek ma realnie służyć regeneracji, a nie tylko istnieć „na papierze”.
Jakie obowiązki ma pracodawca?
Pracodawca musi zawrzeć właściwą umowę, skierować młodocianego na badania, zapewnić bezpieczne warunki pracy, przestrzegać limitów czasu pracy i nie zlecać zadań zakazanych. Przy przygotowaniu zawodowym musi też zapewnić naukę zawodu zgodną z wymaganiami i odpowiedni nadzór.
Największym błędem jest traktowanie młodocianego jak dorosłego pracownika sezonowego. Tu liczą się szczególne zasady, a ich naruszenie może oznaczać poważne konsekwencje dla pracodawcy.
Najważniejsze zasady zatrudniania młodocianych
Pracownika młodocianego można zatrudnić od 15. do 18. roku życia, głównie w celu przygotowania zawodowego albo przy pracach lekkich. Obowiązują ścisłe limity czasu pracy: 6 godzin dziennie do 16 lat i 8 godzin dziennie po ukończeniu 16 lat. Zakazane są nadgodziny, praca nocna i prace niebezpieczne. Młodociany ma też prawo do wynagrodzenia, badań lekarskich, bezpiecznych warunków pracy i urlopu na korzystniejszych zasadach niż wielu początkujących dorosłych pracowników.
Zobacz inne wiadomości:
Kalendarz przedsiębiorcy 2026: terminy, które trzeba znać
Najważniejsze cykliczne terminy przedsiębiorcy w 2026 roku to: składki ZUS i zaliczka na podatek dochodowy do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni oraz VAT wraz z plikiem JPK_V7 do 25. dnia miesiąca. Roczne zeznanie PIT za 2025 rok trzeba złożyć do 30 kwietnia 2026...
Jaki program do KSeF najlepszy dla JDG?
Najlepszy program do KSeF dla jednoosobowej działalności gospodarczej zależy od liczby wystawianych faktur. Dla bardzo małej JDG, która wystawia kilka faktur miesięcznie, w zupełności wystarczą bezpłatne narzędzia Ministerstwa Finansów, czyli Aplikacja Podatnika KSeF...
Zmiana kodu zawodu w ZUS – jak jej dokonać i ile trwa?
Zmiany kodu zawodu w ZUS dokonuje się przez złożenie formularza ZUS ZUA lub ZUS ZZA w trybie zmiany, w terminie do 7 dni kalendarzowych od dnia, w którym zmiana nastąpiła. Nie trzeba przy tym wyrejestrowywać ubezpieczonego, a sama aktualizacja zostaje zapisana...
Kwota wolna od podatku w 2026 – ile wynosi i jak działa?
Kwota wolna od podatku w 2026 roku wynosi 30 000 zł rocznie. Oznacza to, że podatnik rozliczający dochody według skali podatkowej nie płaci PIT od podstawy opodatkowania do 30 000 zł, a roczna kwota zmniejszająca podatek wynosi 3 600 zł, czyli 300 zł miesięcznie przy...
REGON – co to za numer i jak go uzyskać?
REGON to niepowtarzalny numer identyfikacyjny nadawany podmiotom gospodarki narodowej przez Główny Urząd Statystyczny. Standardowy numer REGON ma 9 cyfr, a numer jednostki lokalnej, na przykład oddziału, ma 14 cyfr. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG albo podmiot...
Jak zakończyć jednoosobową działalność gospodarczą?
Jednoosobową działalność gospodarczą zamyka się przez złożenie wniosku o wykreślenie wpisu z CEIDG, najczęściej przez biznes.gov.pl, w urzędzie miasta lub gminy albo listownie. Wniosek należy złożyć w terminie 7 dni od faktycznego zaprzestania wykonywania...
Ubezpieczenie zdrowotne w Polsce
W 2026 roku składka na ubezpieczenie zdrowotne w Polsce wynosi 9% podstawy wymiaru dla większości tytułów (4,9% dla podatku liniowego), a dobrowolne ubezpieczenie w NFZ kosztuje od kwietnia do czerwca 835,04 zł miesięcznie. Składkę odprowadza się na konto ZUS do 20....
Wynagrodzenie postojowe – kiedy przysługuje pracownikowi i ile wynosi?
Wynagrodzenie postojowe przysługuje pracownikowi wtedy, gdy pozostaje on gotowy do wykonywania pracy, ale nie może jej świadczyć z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Najczęściej wynosi ono stawkę osobistego zaszeregowania określoną godzinowo albo miesięcznie, a...
Czym jest zasiłek wyrównawczy i co należy o nim wiedzieć?
Zasiłek wyrównawczy to świadczenie dla pracownika, którego wynagrodzenie spadło z powodu rehabilitacji zawodowej. Nie ma jednej stałej kwoty, bo jego wysokość to różnica między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem z 12 miesięcy przed rehabilitacją a pensją osiąganą...
Dodatek kombatancki 2026 – ile wynosi i kto ma do niego prawo?
Dodatek kombatancki od 1 marca 2026 r. wynosi 366,68 zł miesięcznie. Przysługuje osobom z potwierdzonymi uprawnieniami kombatanckimi albo statusem osoby represjonowanej, jeśli pobierają emeryturę, rentę, uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne. To...
Mały ZUS Plus i wakacje składkowe
Mały ZUS Plus to ulga dla firm z rocznym przychodem do 120 000 zł, prowadzonych w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni, a zgłoszenie do niej składa się co do zasady do końca stycznia. Wakacje składkowe to z kolei zwolnienie z opłacania własnych składek społecznych...
Niebieska karta – co oznacza i rozpocząć procedurę?
Niebieska Karta to formalne uruchomienie procedury ochrony w sytuacji podejrzenia przemocy domowej. Nie składa się jej samodzielnie jak zwykłego wniosku, bo procedura startuje w chwili wypełnienia formularza „Niebieska Karta - A” przez uprawnioną osobę po zgłoszeniu...
Nowy system do elektronicznego zawierania i obsługi umów
Nowy system do elektronicznego zawierania i obsługi umów działa w Polsce od 7 stycznia 2026 roku i jest bezpłatny dla użytkowników. Już dziś pozwala online zawierać, zmieniać i rozwiązywać wybrane umowy, podpisywać dokumenty elektronicznie oraz prowadzić dokumentację...
Karta kwalifikacji kierowcy – co to jest?
Karta Kwalifikacji Kierowcy to dokument potwierdzający kwalifikacje zawodowe kierowcy w sytuacji, gdy kod 95 nie jest wpisany do prawa jazdy. Najczęściej dotyczy to osób wykonujących przewóz drogowy rzeczy lub osób na podstawie zagranicznego prawa jazdy. Aby uzyskać...
Rozpoczęcie działalności gospodarczej krok po kroku
Założenie jednoosobowej działalności jest bezpłatne i w praktyce sprowadza się do jednego wniosku rejestracyjnego. Jeśli dopiero testujesz pomysł, w 2026 roku możesz działać bez rejestracji do limitu 10 813,50 zł brutto przychodu na kwartał. Po przekroczeniu tego...
Korekta PIT – jak zrobić i do kiedy?
Korekta zeznania podatkowego PIT to ponowne złożenie tego samego formularza z poprawionymi danymi. Co do zasady możesz zrobić ją przez 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a dla rozliczenia za 2025 rok oznacza to możliwość korekty do końca...
Czym objawia się wypalenie zawodowe?
Wypalenie zawodowe najczęściej objawia się trzema sygnałami: wyczerpaniem, narastającym dystansem lub cynizmem wobec pracy oraz spadkiem skuteczności zawodowej. W praktyce oznacza to stałe zmęczenie, coraz mniejsze zaangażowanie, trudności z koncentracją i poczucie,...
Co to jest czas pracy?
Czas pracy to, zgodnie z art. 128 Kodeksu pracy, czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy albo w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Standardowo nie może on przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo...
Czym jest opłata skarbowa i kiedy musisz ją zapłacić?
Opłata skarbowa to należność za załatwienie konkretnej sprawy urzędowej, wydanie zaświadczenia, pozwolenia, koncesji albo za złożenie pełnomocnictwa lub prokury. Płacisz ją co do zasady w chwili złożenia wniosku, zgłoszenia albo pełnomocnictwa, a dowód zapłaty trzeba...
Co to jest dodatek za tajne nauczanie?
Dodatek za tajne nauczanie to świadczenie dla nauczyciela, który pobiera emeryturę lub rentę i w czasie okupacji prowadził tajne nauczanie albo przed 1 września 1939 r. uczył po polsku w szkołach polskich na terenie III Rzeszy Niemieckiej lub byłego Wolnego Miasta...
Dodatek dla sieroty zupełnej – ile wynosi i jak złożyć wniosek?
Dodatek dla sieroty zupełnej wynosi obecnie 689,17 zł miesięcznie i jest wypłacany osobie, która ma prawo do renty rodzinnej oraz nie ma obojga rodziców albo której matka zmarła, a ojciec jest nieznany. Wniosek składa się w ZUS na formularzu ERRD, a dokumenty można...
Ile wynosi dodatek honorowy dla 100-latka?
Od 1 marca 2026 r. świadczenie honorowe dla osoby, która ukończyła 100 lat, wynosi 6 938,92 zł miesięcznie. Przysługuje ono osobie z polskim obywatelstwem, a w wielu przypadkach jest przyznawane automatycznie, bez wniosku, jeśli stulatek ma już prawo do emerytury,...
Dodatek pielęgnacyjny – czym jest i komu przysługuje?
Dodatek pielęgnacyjny to 366,68 zł miesięcznie od 1 marca 2026 r. i przysługuje przede wszystkim osobie, która ma prawo do emerytury lub renty oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat. Co ważne, to nie...
Jak rozwiązać umowę za porozumieniem stron?
Umowę o pracę za porozumieniem stron można rozwiązać w każdym terminie, nawet od razu, ale tylko wtedy, gdy zgadzają się na to obie strony. Jeśli w porozumieniu nie wpiszecie daty zakończenia zatrudnienia, umowa rozwiąże się w dniu zawarcia porozumienia. To...
Dowód osobisty – czym jest i jak wyrobić?
Dowód osobisty to podstawowy dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo polskie. Jego wyrobienie jest bezpłatne, a na gotowy dokument czeka się zwykle do 30 dni od złożenia wniosku. Wniosek można dziś złożyć w urzędzie, przez internet albo w aplikacji mObywatel,...
Składka wypadkowa 2026 – jak prawidłowo ustalić stopę procentową?
Składka wypadkowa co roku budzi sporo pytań, bo jej wysokość nie jest taka sama dla wszystkich płatników. W praktyce wiele zależy od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego, wpisu do REGON, rodzaju przeważającej działalności i tego, czy przedsiębiorca...
Gdzie sprawdzić swoje L4?
Gdy lekarz wystawi zwolnienie lekarskie, wiele osób od razu zastanawia się, gdzie można je zobaczyć i jak sprawdzić, do kiedy dokładnie trwa nieobecność w pracy. Dobra wiadomość jest taka, że dziś L4 funkcjonuje przede wszystkim jako e-zwolnienie, więc nie trzeba już...
Czy pracodawca może zwolnić pracownika e-mailem?
W czasach pracy zdalnej i cyfrowej komunikacji wiele osób zakłada, że skoro sprawy zawodowe załatwia się dziś przez skrzynkę mailową, to tak samo można zakończyć stosunek pracy. W praktyce temat nie jest jednak tak prosty, jak mogłoby się wydawać. Sam fakt wysłania...
Czym jest Fundusz Pracy oraz kogo dotyczy?
Fundusz Pracy to pojęcie, z którym spotyka się wiele osób prowadzących firmę, zatrudniających pracowników albo rozliczających składki do ZUS. Często jednak sama nazwa brzmi dość urzędowo i nie do końca mówi, o co właściwie chodzi. W praktyce to ważny element polskiego...
Jak rozliczać dochody z działalności nierejestrowanej?
Działalność nierejestrowana kusi prostotą. Nie trzeba zakładać firmy w CEIDG, nie ma też wszystkich obowiązków typowych dla klasycznej działalności gospodarczej. To rozwiązanie wybierają często osoby, które dopiero testują swój pomysł na sprzedaż usług lub produktów i...
Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Od 2012 roku zawodowo związany z dziennikarstwem obejmującym tematykę US, ZUS. Współpracowałem z największymi serwisami w naszym kraju, gdzie doskonaliłem swój kunszt zawodowy. Misją moich serwisów jest dostarczanie zrozumiałej wiedzy z zakresu podatków, działalności ZUS, biznesu i nie tylko.